Sinds 2001 is haveneconoom Larissa van der Lugt verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Na omzwervingen bij adviesbureaus en het ministerie van Infrastructuur, keerde ze weer terug naar de plek waar ze ooit studeerde. Als haveneconoom en directeur van het Erasmus Center for Urban, Port and Transport Economics (Erasmus UPT) heeft Larissa de kennis- en onderwijsontwikkeling op het gebied van haveneconomie naar een ‘next level’ gebracht. Ze verbindt economische en managementtheorie met de praktijk van haven en transport.
Stad en haven: bron van kracht én conflict
De relatie tussen Rotterdam en de haven is cruciaal, maar complex. De haven levert economische en maatschappelijke waarde in de vorm van bereikbaarheid, werk, energie en inkomsten, maar veroorzaakt ook vervuiling, lawaai en drukte. “Die wederzijdse afhankelijkheid heeft dus meerdere gezichten,” zegt Larissa, “en dat levert de stad Rotterdam een dilemma op. De haven is fysiek verder van de stad komen te liggen door schaalvergroting en de uitbreiding met de Maasvlakte. Dit vergroot de mentale afstand. Bovendien heeft de klimaatcrisis de 'license to operate' van de haven onder druk gezet. We zijn ons steeds meer bewust van de milieueffecten van de haven, zoals de luchtvervuiling.”
Duurzame groei vraagt om slimme keuzes
De uitdaging voor stad en haven is balans te vinden tussen economische groei en duurzaamheid. Daar werkt Erasmus UPT dagelijks aan. “Het centrum onderzoekt bijvoorbeeld de economische impact van technologische innovaties en hoe duurzame praktijken in havens versneld kunnen worden. Wij ondersteunen betere besluitvorming rond haven- en mobiliteitsprojecten, door strategische inzichten te ontwikkelen en zowel economische als maatschappelijke effecten te analyseren. Dit draagt bij aan een breder begrip van welvaartsontwikkeling, waarin ook sociale en milieueffecten meetellen.
Een voorbeeld is ons werk rondom de energietransitie en duurzaamheid in de Rotterdamse haven. We onderzoeken de implementatie van duurzame technologieën, zoals walstroom voor schepen, en hoe de haven kan bijdragen aan de circulaire economie. De haven is dan niet alleen een bron van vervuiling, maar ook een cruciale schakel in het realiseren van duurzame stadsontwikkeling. Erasmus UPT werkt hierbij intensief samen met overheden, bedrijven en andere onderzoeksinstellingen.”
Wetenschap stuwt haven naar voren
De innovatiekracht van de Rotterdamse haven is cruciaal voor een duurzame toekomst. Erasmus UPT trekt hierin samen op met de TU Delft en Wageningen University. “Die samenwerking is bijzonder vruchtbaar,” verklaart Larissa. “De TU Delft draagt bij aan de ontwikkeling van nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie (AI), die de haven duurzamer kunnen maken. Zo wordt gekeken naar de elektrificatie van processen in de haven en hoe AI kan helpen bij het efficiënter gebruiken van energie en het optimaliseren van processen. Daarnaast richt Wageningen University zich op de circulaire economie, waarbij de haven kan bijdragen aan de verwerking van afval en het leveren van duurzame energie, zoals restwarmte voor stadsverwarming. Erasmus UPT brengt in deze ontwikkelingen het economische en organisatie-perspectief in om daadwerkelijke toepassing in de haven te realiseren. Deze samenwerking versnelt verduurzaming en maakt de haven toekomstbestendig.”
Duurzaam versnellen doen we samen
De weg naar verduurzaming is veelbelovend, maar kent obstakels. “De hoge investeringsrisico's in duurzame initiatieven houden bedrijven in de haven vaak af van grootschalige implementatie,” vreest Larissa. “Dit geldt zeker bij walstroom voor schepen, die nog in de implementatiefase zit. De overheid speelt hierbij een cruciale rol om bedrijven aan te moedigen maar ook te faciliteren om duurzame maatregelen door te voeren. Een goed samenspel tussen bedrijven, overheid en kennisinstellingen is echt noodzakelijk om deze innovaties op grotere schaal te realiseren.”
