Als je één pijler de overhand geeft, raakt de balans zoek. En die luxe hebben we niet meer.” We leven in een tijd van kantelpunten. Klimaatverandering, ongelijkheid en geopolitieke spanningen laten zien: economische groei alleen is niet genoeg. Wat we nodig hebben, is een breder kompas – eentje dat ook wijst naar rechtvaardigheid, duurzaamheid én de wereld van morgen. Dat kompas heet: brede welvaart. Bij de Sociaal-Economische Raad (SER) is brede welvaart geen trend, maar het fundament van hun werk. We spraken met Jacqueline Prins, algemeen directeur bij de SER en onvermoeibaar pleitbezorger voor een samenleving die rijk is in kansen, in zorg voor elkaar en in toekomst.
Wat betekent brede welvaart voor jou persoonlijk?
"Voor mij is brede welvaart een kapstok waar we alles aan ophangen. Bij de SER kijken we naar de balans tussen economie, ecologie en sociale rechtvaardigheid. Niet alleen in het hier en nu, maar ook later en elders. Zonder economische groei houden we onze voorzieningen niet op peil. Maar groei zonder rechtvaardigheid en duurzaamheid is een doodlopende weg."
Jacqueline's motivatie is niet alleen professioneel. Als oud-directeur Emancipatie en toezichthouder bij Stichting Leergeld, ziet ze van dichtbij hoe belangrijk het is dat iedereen mee kan doen. "Kinderen die opgroeien in armoede een eerlijke kans geven - dat raakt mij."
Is dat niet enorm complex, al die belangen balanceren?
“Zeker. Sommige modellen gaan alweer veel verder dan drie pijlers en onderscheiden meer dan twintig dimensies van brede welvaart. Niet eenvoudig dus, maar juist dat maakt het belangrijk om zo’n concept te hanteren. Het maakt je afwegingen explicieter. Zonder dit concept kies je vaak impliciet – en dan blijven de gevolgen buiten beeld.”
Zijn we in Nederland voorlopers?
"We zijn niet de enige die hiermee bezig zijn – brede welvaart is een wereldwijd gesprek (SDG’s, Beyond GDP). Maar Nederland laat het idee wel steeds vaker terugkomen in beleid en praktijk: in de monitor van het CBS, in de Rijksbegroting, bij de Raad van State."
Toch is het vooral binnen de SER dat brede welvaart al decennia lang de norm is. "We werken er inmiddels dertig jaar mee. Niet als bijzaak, maar als basis. En met een voorzitter die óók hoogleraar Brede Welvaart is, kunnen we het concept van alle kanten onderbouwen en verrijken."
En kunnen we wél een echte koploper worden?
“Absoluut. We hebben er de bouwstenen voor: een sociaal stelsel dat mensen ondersteunt, en een bedrijfsleven dat steeds bewuster kijkt naar duurzame groei. Maar dan moet brede welvaart wel breed worden omarmd – ook politiek. Het mag geen partijstandpunt zijn, maar een maatschappelijk anker waarop we allemaal kunnen vertrouwen. Alleen dan kunnen we écht voorop lopen."
Welke rol speelt de SER?
"De SER is het belangrijkste adviesorgaan voor sociaaleconomisch beleid voor regering en parlement. Onze kracht zit in het brede draagvlak dat ontstaat door de samenwerking tussen werkgevers en werknemers, inclusief ZZP-vertegenwoordigers, en kroonleden. We betrekken ook jongeren en maatschappelijke partijen. Politiek is vaak gericht op de korte termijn; wij kijken naar wat later en elders telt – het lange termijn perspectief."
Juist daardoor kan de SER fundamentele keuzes agenderen. Concreet wordt dat bijvoorbeeld zichtbaar in de convenanten voor Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, waar bedrijven in onder andere de natuursteenbranche, zich verbinden aan betere arbeidsomstandigheden, bijvoorbeeld bij hun toeleveranciers in de natuursteenindustrie in India.. "Dat is brede welvaart in actie."
Jacqueline is algemeen directeur van de Sociaal-Economische Raad (SER). Met een achtergrond in Nederlands recht en strategisch management is zij een ervaren bestuurder en pleitbezorger voor een rechtvaardige, duurzame samenleving. Eerder werkte ze bij diverse ministeries en bekleedde ze diverse nevenfuncties binnen de publieke sector en het adviesvak.
Wat is de rol van ondernemers in het realiseren van brede welvaart?
“Zonder ondernemers geen brede welvaart. Ze creëren banen, economische groei én kunnen het verschil maken in duurzaamheid en inclusie. En de meeste bedrijven die ik spreek, zijn echt doordrongen van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en hebben de intrinsieke motivatie om het goede te doen voor hun mensen en de maatschappij. Duurzaamheid en inclusie zijn geen modewoorden meer, maar randvoorwaardelijk om levensvatbaar én toekomstbestendig te zijn.”
En technologie? Kans of risico?
“Innovatie en technologie zijn absolute ‘drivers’ van brede welvaart. Kijk naar de energietransitie: technologie heeft ervoor gezorgd dat zonnepanelen voor iedereen bereikbaar zijn. Maar denk ook aan AI in de zorg: dat kan zorgpersoneel ontlasten. Tegelijkertijd moeten we daar wel verantwoord mee omgaan, want AI kan ook bestaande ongelijkheden versterken. En vergeet niet de ecologische impact van technologie, zoals de energie-intensieve datacenters. Alles heeft een prijs, de kunst is om de juiste balans te vinden.”
Tot slot: wat wil je de lezer meegeven?
“Brede welvaart is te belangrijk om alleen over te laten aan overheden of bedrijven. Het vraagt iets van ons allemaal. Van jou, van mij. Het zit in de keuzes die we iedere dag maken: wat je koopt, hoe je reist, met wie je samenwerkt.
En vooral: durf buiten je eigen bubbel te kijken. Niet alleen zorgen voor wat er in je achtertuin gebeurt, maar ook voor mensen aan de andere kant van ons koninkrijk en de wereld – waar onze keuzes en consumptie ook impact hebben.
Die verbondenheid maakt brede welvaart concreet én urgent. Dat vraagt betrokkenheid, nieuwsgierigheid en soms wat lef. Maar het levert ook iets op: verbinding, perspectief, toekomst. Mouwen opstropen dus – en samen bouwen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Want de potentie om de wereld beter te maken is er echt.”
