In Nederland staat brede welvaart steeds meer op de agenda. Maar volgens Jane Murray Cramm, hoogleraar aan de Erasmus School of Health Policy & Management en actief in diverse maatschappelijke rollen, zou het concept nog breder moeten worden opgevat. "Voor mij gaat brede welvaart verder dan economie. Het gaat om maatschappelijke participatie, cohesie en welzijn – fysiek, mentaal en sociaal. Pas als alle groepen in de samenleving kunnen deelnemen en floreren, kunnen we echt spreken van brede welvaart. Zolang sommige groepen achterblijven, is die welvaart simpelweg niet breed genoeg."
Een groeiende kloof
Nederland doet het lang niet zo goed als we denken, zegt Jane. “De sociaaleconomische gezondheidsverschillen nemen nog altijd toe. In Nederland kunnen de verschillen in kwaliteit van leven tussen praktisch en theoretisch opgeleiden oplopen tot wel zestien jaar. Dat betekent dat een toegewijde buschauffeur jaren van lichamelijk ongemak en beperkte bewegingsvrijheid kan ervaren, terwijl een universitair opgeleide geniet van een actieve en gezonde oude dag. De levensverwachting kan tot wel zeven jaar verschillen. Dat is absurd—zeker in een welvarend land. Die groeiende kloof is niet alleen een wereldwijd probleem; we zien het hier ook. Onze systemen en onze wetenschap zijn grotendeels ingericht op de theoretisch geschoolde burger. We begrijpen onvoldoende wat andere groepen nodig hebben. Die mismatch wordt steeds groter—en zolang dat zo is, kunnen we niet spreken van brede welvaart
De praktijk in de wijk
Jane richt zich op groepen die vaak buiten beeld blijven. “Hoe gaat het met mensen met dementie of een verstandelijke beperking? Wat hebben ze nodig om goed ouder te worden in hun buurt? Wat als je alleenstaand bent, de taal niet spreekt of je onveilig voelt in de wijk? Juist die vragen staan centraal in mijn onderzoek. Samen met een team onderzoeken we in de vier grote steden hoe ouderen – met én zonder migratieachtergrond – hun buurt ervaren en hoe dat hun welzijn beïnvloedt.”
Brede Welvaart is meer dan data
Brede welvaart is méér dan alleen economische indicatoren. “Het CBS kijkt inmiddels naar tientallen factoren, van gezondheid tot sociale samenhang. Je moet verder durven kijken. Neem Turkse ouderen: fysiek vaak kwetsbaarder, maar sociaal scoren ze beter door hechte familiebanden en respect voor ouderen. Zulke inzichten leer je alleen als je goed doorvraagt en verder kijkt dan standaardcijfers.”
Onderzoek met Impact
Bij de Erasmus Universiteit werkt Jane aan een nieuwe strategie die maatschappelijke impact centraal stelt. “We moeten uit de ivoren toren. Te vaak sluiten we met ons onderzoek mensen onbedoeld uit. In plaats van alleen papers schrijven, moeten we terug naar de respondenten: wat betekent dit voor hen? Daarom herzien we vragenlijsten, vertalen ze en maken ze begrijpelijk voor iedereen. Ik pleit voor een participatieladder voor onderzoekers: hoe toegankelijk en relevant maken wij ons werk voor de samenleving?”
Samenwerken aan oplossingen
In Rotterdam werkt Jane samen met de gemeente, TU Delft, de Hogeschool Rotterdam en andere partners aan projecten in wijken. “We kijken hoe we buurten gezonder en socialer kunnen maken. Denk aan veilige ontmoetingsplekken, wandelclubjes en integraal wijkbeleid. Samen ontwerpen we de omgeving en kijken we naar gedrag, veiligheid en welzijn. Zo’n traject duurt jaren, maar levert waardevolle inzichten op die direct toepasbaar zijn.”
Een inhaalrace
Jane ziet verbetering, maar er is werk aan de winkel. “Onderzoekers stellen steeds vaker de juiste vragen en zorgen dat onderzoek aansluit bij diverse doelgroepen. Ook binnen de universiteit zet ik me als Chief Diversity Officer in voor meer inclusieve wetenschap. We moeten af van dat elitaire. Met een divers onderzoeksteam bijvoorbeeld vergroot je de kans op écht relevant onderzoek.”
Brede Welvaart begint lokaal
Toch blijft het lastig om successen te vieren. “De kloof tussen sociale groepen groeit wereldwijd. Polarisatie neemt toe, ook hier. Maar ik geloof dat we in Rotterdam – met al onze initiatieven en samenwerkingen – vooroplopen. Hopelijk volgen anderen snel.”
Jane Murray Cramm is hoogleraar persoonsgerichte zorg aan de Erasmus School of Health Policy & Management, Chief Diversity Officer en directeur van het IDEA Center (Inclusion, Diversity, Equity and Access). Daarnaast is ze lid van de Kwaliteitsraad van het Zorginstituut Nederland en toezichthouder bij Mijzo, een grote langdurige zorgorganisatie in Brabant.
